Tiêu chuẩn mặt bích JIS 10K: bảng kích thước bích và gioăng từ DN10 đến DN600

Tiêu chuẩn mặt bích JIS 10K (JIS B 2220, cấp áp 10K) là hệ kích thước mặt bích thép của Nhật, trong đó 10K ứng với áp làm việc tối đa xấp xỉ 10 kgf/cm², khoảng 9,8 bar ở nhiệt độ thường. Mặt bích DN100 có đường kính ngoài 210 mm, PCD 175 mm, 8 lỗ Ø19; gioăng vòng phẳng JIS B 2404 cùng cỡ trong 115 mm, ngoài 159 mm.

Tiêu chuẩn mặt bích JIS 10K là gì: cách đọc 10K, DN và A

Số K trong JIS B 2220 là cấp áp của mặt bích, xấp xỉ áp suất làm việc tối đa tính bằng kgf/cm² ở nhiệt độ thường. Hệ cấp gồm 5K, 10K, 16K, 20K, 30K, 40K và 63K; quy đổi gần đúng là 5K khoảng 4,9 bar, 10K khoảng 9,8 bar, 16K khoảng 15,7 bar, 20K khoảng 19,6 bar và 30K khoảng 29,4 bar. Bảng quy đổi chỉ là xấp xỉ, vì cách giảm áp theo nhiệt độ của JIS và ASME khác nhau.

Kích thước danh định ghi theo hai cách. Chữ A là đường kính danh định tính bằng mm, nên DN150 viết là 150A. Chữ B là inch, nên 6B tương ứng NPS 6. Mặt bích có nhiều kiểu: SOH, WN, BL, TR, SW, LJ; vật liệu thường gặp là SGP hoặc STPG 370, SFVC2A, SUS 304, SUS 316 và SFVA F22.

Lấy DN150 làm ví dụ. JIS 10K có đường kính ngoài 280 mm, PCD 240 mm, 8 bu lông M20 qua lỗ Ø23, dày 22 mm. ASME class 150 cùng cỡ có 279,4 mm, PCD 241,3 mm, 8 bu lông 3/4 in, lỗ Ø22,4 mm, dày 22,4 mm. EN 1092-1 PN16 có 285 mm, PCD 240 mm, 8 bu lông M20, lỗ Ø22 mm, dày 22 mm. Các số gần nhau nhưng không trùng, nên phải tra đúng tiêu chuẩn trước khi đặt hàng.

Tiêu chuẩn mặt bích JIS 10K: bảng kích thước bích từ DN10 đến DN600

Bảng dưới có 24 cỡ, từ DN10 (đường kính ngoài 90 mm) đến DN600 (795 mm), mọi số tính bằng mm. Đường kính ngoài, PCD, số lỗ và Ø lỗ lấy theo bảng JA Harrison, đối chiếu thêm ba bảng của nhà sản xuất mặt bích. Độ dày là độ dày tối thiểu. Cỡ bu lông chỉ có số liệu từ DN10 đến DN400 nên các cỡ lớn hơn để dấu gạch.

Cỡ ống (A)	Đường kính ngoài D (mm)	PCD vòng bu lông (mm)	Số lỗ	Ø lỗ (mm)	Dày tối thiểu (mm)	Cỡ bu lông
DN10 (10A)	90	65	4	15	12	M12
DN15 (15A)	95	70	4	15	12	M12
DN20 (20A)	100	75	4	15	14	M12
DN25 (25A)	125	90	4	19	14	M16
DN32 (32A)	135	100	4	19	16	M16
DN40 (40A)	140	105	4	19	16	M16
DN50 (50A)	155	120	4	19	16	M16
DN65 (65A)	175	140	4	19	18	M16
DN80 (80A)	185	150	8	19	18	M16
DN90 (90A)	195	160	8	19	18	Không công bố
DN100 (100A)	210	175	8	19	18	M16
DN125 (125A)	250	210	8	23	20	M20
DN150 (150A)	280	240	8	23	22	M20
DN175 (175A)	305	265	12	23	22	Không công bố
DN200 (200A)	330	290	12	23	22	M20
DN225 (225A)	350	310	12	23	22	Không công bố
DN250 (250A)	400	355	12	25	24	M22
DN300 (300A)	445	400	16	25	24	M22
DN350 (350A)	490	445	16	25	26	M22
DN400 (400A)	560	510	16	27	28	M24
DN450 (450A)	620	565	20	27	30	Không công bố
DN500 (500A)	675	620	20	27	30	Không công bố
DN550 (550A)	745	680	20	33	32	Không công bố
DN600 (600A)	795	730	24	33	32	Không công bố

Cách đọc nhanh: DN100 có 8 lỗ trên PCD 175 mm nên dùng 8 bu lông M16; từ DN250 trở lên lỗ rộng hơn (Ø25 mm) và số lỗ tăng dần, DN300 có 16 lỗ, DN600 có 24 lỗ. Đường kính ngoài 250 mm là của DN125, còn 400 mm là của DN250; hai cỡ này hay bị nhầm khi chỉ đo bằng mắt.

Tiêu chuẩn mặt bích JIS 10K: bảng kích thước gioăng JIS B 2404

Gioăng vòng phẳng trong vòng bu lông (IBC, inside bolt circle) có đường kính trong gần bằng đường kính ngoài ống và đường kính ngoài nằm gọn bên trong vòng bu lông. Gioăng toàn mặt (full face) có đường kính ngoài bằng đường kính ngoài mặt bích và có đục lỗ bu lông. Tiêu chuẩn không ấn định độ dày cho gioăng tấm phẳng; độ dày do người mua chỉ định theo vật liệu và áp suất.

Cỡ	Đường kính trong gioăng (mm)	Đường kính ngoài gioăng IBC (mm)	Đường kính ngoài gioăng toàn mặt (mm)	Đường kính ngoài ống (mm)
DN10	18	53	90	17,3
DN15	22	58	95	21,7
DN20	28	63	100	27,2
DN25	35	74	125	34,0
DN32	43	84	135	42,7
DN40	49	89	140	48,6
DN50	61	104	155	60,5
DN65	77	124	175	76,3
DN80	90	134	185	89,1
DN90	103	144	195	Không công bố
DN100	115	159	210	114,3
DN125	141	190	250	139,8
DN150	167	220	280	165,2
DN175	192	245	305	Không công bố
DN200	218	270	330	216,3
DN225	244	290	350	Không công bố
DN250	270	333	400	267,4
DN300	321	378	445	318,5
DN350	359	423	490	355,6
DN400	410	486	560	406,4
DN450	460	541	620	Không công bố
DN500	513	596	675	Không công bố
DN550	564	650	745	Không công bố
DN600	615	700	795	Không công bố

Ví dụ DN100: ống ngoài 114,3 mm, gioăng IBC trong 115 mm, ngoài 159 mm; gioăng toàn mặt ngoài 210 mm, đục 8 lỗ Ø19 trên PCD 175 mm. Các cỡ DN10, DN90, DN175, DN225 và DN550 chỉ có số của một bảng nên cần đối chiếu bản vẽ trước khi cắt.

Tiêu chuẩn mặt bích JIS 10K: kích thước mặt nhô (RF)

Mặt bích mặt nhô có đường kính mặt nhô g và chiều cao f. Chiều cao f bằng 1 mm với DN10 đến DN25, 2 mm với DN40 đến DN200 và 3 mm với DN300 đến DN600. Bảng dưới có 13 cỡ, g từ 46 đến 690 mm; bảng chỉ nêu các cỡ thường dùng, không gồm DN65, DN125, DN350 và DN450. Cột IBC ở bảng gioăng trên không đồng nghĩa với mặt nhô, nên không dùng g thay cho đường kính ngoài gioăng IBC.

Cỡ	g (mm)	f (mm)
DN10	46	1
DN15	51	1
DN25	67	1
DN40	81	2
DN50	96	2
DN80	126	2
DN100	151	2
DN150	212	2
DN200	262	2
DN300	368	3
DN400	475	3
DN500	585	3
DN600	690	3

So tiêu chuẩn mặt bích JIS 10K với JIS 5K, 16K, 20K, PN16 và ANSI 150

Bảng dưới so gioăng IBC (trong x ngoài), PCD và lỗ bu lông của sáu tiêu chuẩn tại năm cỡ DN, mọi số tính bằng mm. JIS 16K và 20K có kích thước mặt bích giống nhau ở mọi cỡ đã đối chiếu.

Cỡ	JIS 5K	JIS 10K	JIS 16K	JIS 20K	PN16 (EN 1514-1)	ASME B16.21 class 150
DN50	61,1x93; PCD 105; 4xØ15	61x104; PCD 120; 4xØ19	61x104; PCD 120; 8xØ19	61x104; PCD 120; 8xØ19	61x107; PCD 125; 4xØ18	60,3x104,8; PCD 120,7; 4xØ19,1
DN100	115,4x149; PCD 165; 8xØ19	115x159; PCD 175; 8xØ19	115x165; PCD 185; 8xØ23	115x165; PCD 185; 8xØ23	115x162; PCD 180; 8xØ18	114,3x174,6; PCD 190,5; 8xØ19,1
DN150	166,6x214; PCD 230; 8xØ19	167x220; PCD 240; 8xØ23	167x238; PCD 260; 12xØ25	167x238; PCD 260; 12xØ25	169x218; PCD 240; 8xØ22	168,3x222,3; PCD 241,3; 8xØ22,2
DN200	218x260; PCD 280; 8xØ23	218x270; PCD 290; 12xØ23	218x283; PCD 305; 12xØ25	218x283; PCD 305; 12xØ25	220x273; PCD 295; 12xØ22	219,1x279,4; PCD 298,5; 8xØ22,2
DN300	310x370; PCD 390; 12xØ23	321x378; PCD 400; 16xØ25	321x406; PCD 430; 16xØ27	310 (JA Harrison) hoặc 321 (sổ)x406; PCD 430; 16xØ27	325x384; PCD 410; 12xØ26	323,9x409,6; PCD 431,8; 12xØ25,4

JIS 10K và PN16 gần giống ở DN150 (PCD cùng 240 mm, cùng 8 lỗ, nhưng lỗ Ø23 và Ø22) nên dễ tưởng lắp lẫn được. Ở DN50 PCD là 120 và 125 mm, ở DN100 là 175 và 180 mm, ở DN200 là 290 và 295 mm; các cỡ này không lắp lẫn khi chưa đo. JIS 10K cũng không lắp lẫn với ASME class 150 vì Ø lỗ khác và bu lông ASME dùng ren inch UNC, còn JIS dùng ren hệ mét.

Sai lầm khi tra tiêu chuẩn mặt bích JIS 10K và đặt gioăng

• Lấy nhầm đường kính trong DN65: bảng này ghi 77 mm; một số bảng khác ghi 84 mm. JIS 16K và 20K cùng ống đều là 77 mm.
• Dùng bảng PN10 hoặc ANSI 150 cho mặt bích JIS: DN150 gioăng JIS 10K ngoài 220 mm, PN16 là 218 mm, ANSI 150 là 222,3 mm, chênh vài mm nhưng lỗ bu lông lệch.
• Không phân biệt gioăng IBC và gioăng toàn mặt: DN100 IBC ngoài 159 mm, toàn mặt 210 mm.
• Nhầm DN125 với DN250: 250 mm là đường kính ngoài mặt bích DN125 JIS 10K, còn DN250 là 400 mm.

Gioăng làm theo bảng JIS 10K

Kho nhận cắt gioăng theo đúng ID x OD của hai bảng trên, kể cả gioăng toàn mặt đục lỗ bu lông. Vật liệu chọn theo môi chất và nhiệt độ: gioăng không amiang Valqua và gioăng Klingersil cho hơi, dầu, nước nóng; gioăng cao su mặt bích cho nước và khí nén; tấm gioăng chì graphite cho nhiệt cao; gioăng PTFE nguyên chất và gioăng Teflon bọc cho hóa chất. Đường ống cần cách điện dùng bộ gioăng cách điện mặt bích, áp và nhiệt lớn dùng gioăng xoắn kim loại. Gửi cỡ DN, cấp K, kiểu mặt bích và vật liệu qua Zalo để kho cắt theo đúng bảng.

Kích thước trong bài theo tiêu chuẩn JIS B 2220 (mặt bích thép) và bảng tra gioăng mặt bích của J. A. Harrison.

Câu hỏi thường gặp về tiêu chuẩn mặt bích JIS 10K